جهان در آستانه یک مسابقه تسلیحات هستهای جدید٫
کابل تایمزنیوز | ۲۰۲۶-۰۵-۱۴
آیا رقابت اتمی قدرتهای بزرگ دوباره جهان را تهدید میکند؟
در حالیکه جهان هنوز با پیامدهای جنگها و بحرانهای ژئوپولیتیکی دستوپنجه نرم میکند، نشانههای نگرانکنندهای از بازگشت رقابت هستهای میان قدرتهای بزرگ دیده میشود؛ رقابتی که میتواند امنیت جهانی را وارد مرحلهای بیسابقه از بیثباتی کند.
تحلیل تازه منتشرشده از سوی Chatham House هشدار میدهد که تضعیف توافقهای کنترل تسلیحات، تشدید رقابت ژئوپولیتیکی و کاهش اعتماد میان قدرتهای جهانی، خطر آغاز یک مسابقه تسلیحات هستهای جدید را بهطور جدی افزایش داده است.
⸻
چرا خطر رقابت هستهای دوباره افزایش یافته است؟
کارشناسان معتقدند چند تحول مهم طی سالهای اخیر، نظم هستهای جهان را متزلزل کرده است. مهمترین عوامل عبارتاند از:
* تضعیف توافقهای بینالمللی کنترل تسلیحات؛
* افزایش تنش میان قدرتهای بزرگ؛
* بازگشت سیاست قدرت و جنگهای ژئوپولیتیکی؛
* توسعه فناوریهای پیشرفته نظامی؛
* کاهش اعتماد و شفافیت میان کشورها.
بر اساس این تحلیل، ساختار بازدارندگی هستهای که طی دهههای گذشته تا حدی ثبات ایجاد کرده بود، اکنون با چالشهای جدی مواجه شده است.
⸻
رقابت آمریکا، روسیه و چین؛ محور بحران جدید
رقابت فزاینده میان United States، Russia و China اکنون به مهمترین عامل نگرانیهای امنیتی جهان تبدیل شده است.
ابعاد این رقابت شامل موارد زیر است:
1. نوسازی و گسترش زرادخانههای هستهای؛
2. توسعه موشکهای پیشرفته و مافوق صوت؛
3. رقابت در فناوریهای بازدارندگی؛
4. تقویت سامانههای دفاع موشکی؛
5. افزایش حضور نظامی در مناطق حساس جهان.
تحلیل تأکید میکند که هرگونه تشدید تنش میان این قدرتها میتواند خطر محاسبه اشتباه و درگیری ناخواسته را افزایش دهد.
⸻
فروپاشی تدریجی معماری کنترل تسلیحات
در طول دهههای گذشته، توافقهای بینالمللی نقش مهمی در کاهش خطر جنگ هستهای ایفا میکردند؛ اما بسیاری از این توافقها اکنون یا تضعیف شدهاند، یا اعتبار خود را از دست دادهاند.
پیامدهای این وضعیت عبارتاند از:
* کاهش شفافیت نظامی؛
* افزایش سوءتفاهم میان قدرتها؛
* بالا رفتن خطر اشتباه محاسباتی؛
* افزایش احتمال رقابت تسلیحاتی گسترده.
کارشناسان هشدار میدهند که بدون چارچوبهای مؤثر کنترل تسلیحات، جهان وارد دورهای پرخطرتر خواهد شد.
⸻
فناوریهای نوین؛ تهدیدی فراتر از بمب هستهای
خطر امروز تنها به زرادخانههای اتمی سنتی محدود نمیشود. فناوریهای نوظهور نظامی نیز میتوانند ثبات راهبردی جهان را تضعیف کنند.
مهمترین فناوریهای نگرانکننده شامل:
* هوش مصنوعی نظامی؛
* موشکهای مافوق صوت؛
* جنگ سایبری؛
* سامانههای خودکار نظامی؛
* فناوریهای فضایی.
به باور تحلیلگران، این فناوریها زمان تصمیمگیری در بحرانها را کاهش میدهند و احتمال وقوع درگیریهای ناخواسته را افزایش میدهند.
⸻
چگونه میتوان از یک مسابقه هستهای جدید جلوگیری کرد؟
تحلیل منتشرشده چند راهکار کلیدی را برای جلوگیری از تشدید بحران پیشنهاد میکند:
1. احیای توافقهای کنترل تسلیحات؛
2. افزایش گفتوگو میان قدرتهای جهانی؛
3. ایجاد سازوکارهای اعتمادسازی؛
4. مدیریت رقابت در فناوریهای نظامی؛
5. تقویت نهادهای بینالمللی؛
6. جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای.
⸻
همکاری جهانی؛ یک ضرورت امنیتی
کارشناسان تأکید میکنند که هیچ کشوری بهتنهایی قادر به مدیریت تهدید هستهای نیست. در جهانی که بحرانها بهسرعت ابعاد بینالمللی پیدا میکنند، همکاری میان قدرتها بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
⸻
جمعبندی
تحلیل Chatham House هشدار میدهد که جهان بار دیگر به مرحلهای نزدیک میشود که رقابت هستهای میتواند به یکی از جدیترین تهدیدهای امنیت بینالمللی تبدیل شود.
مهمترین نتایج این گزارش عبارتاند از:
* تشدید رقابت میان قدرتهای بزرگ؛
* تضعیف توافقهای کنترل تسلیحات؛
* افزایش خطر ناشی از فناوریهای نوین نظامی؛
* بالا رفتن احتمال اشتباه محاسباتی؛
* ضرورت همکاری جهانی برای جلوگیری از بحران.
در شرایطی که تنشهای جهانی رو به افزایش است، آینده امنیت بینالمللی بیش از هر زمان دیگری به دیپلماسی، اعتمادسازی و همکاری میان قدرتها وابسته خواهد بود.
جهان در آستانه یک مسابقه تسلیحات هستهای جدید٫
